Dünya Yerli Halkları Uluslararası Günü

GENEL

9 Ağustos Dünya Yerli Halkları Günü, Kuzey Kutup Dairesi’ndeki Eskimolardan kuzey Afrika çöllerindeki Tuareg’e kadar yerli halkların haklarını teşvik etmek ve yerli toplulukları kutlamak için bir gündür.

1994 yılından beri BM, Dünya Yerli Halkları Uluslararası Gününü 9 Ağustos’ta dünya çapında özel etkinlikler, konferanslar ve toplantılarla kutlamaktadır.

Dünyanın yerli halkları kimlerdir?

Yerli halk, belirli bir yerde yaşayan ilk insanlardır – diğer insanlar bölgeye gelmeden, bölgeyi fethetmeden veya kolonileştirmeden önce o topraklarda bir topluluk oluşturan ilk nüfus. İnsanlar kendilerini yerli olarak tanımlarlar. 

Bu, kendilerini yerli olarak görüp görmeyeceklerine kendileri karar verdikleri anlamına gelir. 

90 ülkede 350 milyondan fazla yerli insan yaşıyor. 5.000 farklı kültürü temsil ediyorlar ve bugün dünya çapında konuşulan binlerce dilin büyük çoğunluğunu konuşuyorlar. 

Yerli toplulukların genellikle farklı inançları, kültürleri ve gelenekleri vardır. Birçok yerli insan, doğal çevrelerine saygı ve anlayışla, toprakla hala çok yakın temas halinde yaşıyor. 

Ne tür zorluklarla karşılaşıyorlar?

Yerli halklar yaşadıkları toplumlarda baskın gruplar değildir. Hakim olan gruplar daha sonra gelenlerdir. Bu, yerli halkların ekonomik güç, sosyal koruma ve siyasi temsil eksikliği ile ilgili birçok sorundan muzdarip olduğu anlamına gelir.

Yerli halk, dünyanın toplam nüfusunun yüzde beşinden azını oluştursa da, dünyanın en fakir halkının yüzde 15’ini temsil ediyorlar. 

Sağlık ve eğitime sınırlı erişime sahip olma olasılıkları daha yüksektir ve yerli toplulukların üyeleri, yerli olmayan gruplara göre daha kısa yaşam sürmektedir. 

Dilleri normalde okullarda öğretilmiyor ve bu dillerin çoğu yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Her iki haftada bir yerli dilin kaybolduğu tahmin edilmektedir. 

Birçok yerli halkın toprakları üzerinde kontrolü yok. Hükümetler ve şirketler arazilerini ağaçları kesmek, inek yetiştirmek veya bu doğal kaynakları kullanan ve çevreye zarar veren diğer faaliyetler için alırlar. 

Bu genellikle yerli halkı topraklarını terk etmeye, atalarının evlerini ve zenginlik ve yiyecek kaynaklarını kaybetmeye zorlar.

Ne yapıldı?

Son zamanlarda, Yeni Zelanda’da, yerel Maori kabilelerinden biri, topraklarından geçen nehri korumak için yasal bir savaş kazandı. Yeni yasa nehri bir kişi, bir Maori atası veya kabilenin bir üyesi gibi koruyor. 

Başka bir tarihi hukuk savaşı, 500.000 dönümlük Amazon yağmur ormanının petrol şirketleri tarafından çıkarılmasını başarıyla durdurduklarında Ekvador’un Waorani halkı tarafından kazanıldı.

Yerli halkların toprakları ve kaynakları üzerinde yasal haklara sahip olmasını sağlamak bir insan hakları meselesidir. Aynı zamanda gezegene çevresel faydalar da getiriyor. 

Bolivya, Brezilya ve Kolombiya’daki ormansızlaşma oranları, resmi olarak yerli topluluklara ait olan ormanlarda iki ila üç kat daha düşüktü. 

Yerli topluluklar tarafından sağlanan ilerleme, 148 ülke tarafından kabul edilen bir belge olan 2007 BM Yerli Halkların Hakları Bildirgesi ile desteklenmektedir. 

Bildirge, yerli halkların atalarının topraklarının kullanımı ve korunması hakkında karar verme hakkını savunuyor.

 Aynı zamanda, yerli halkların eğitim ve sağlık hakları, siyasi ve yasal süreçlere katılım ve yerli dillerin korunması dahil olmak üzere birçok hakkı ortaya koymaktadır. 

Daha ne yapılması gerekiyor? 

Kaydedilen ilerlemeye rağmen, yerli topluluklar hala küresel olarak topraklarının çok küçük bir yüzdesine yasal olarak sahipler. 

BM belgesi önemli bir adımdır, ancak daha fazla ülkenin bunu taahhüt etmesi ve imzalayan ülkelerin söz verdiklerini yapması gerekiyor. 

Dünyanın her yerinde yerli halk hakları için savaşıyor, ormansızlaşmaya ve iklim değişikliğine karşı protesto ediyor. 

Onları destekleme hareketinin bir kısmı, 9 Ağustos Dünya Yerli Halkları Uluslararası Günü’nün kutlanmasıdır. Neden katılmıyorsun?

Tartışma

Dünyanın kendi bölgenizdeki yerli halklar hakkında ne biliyorsunuz?

Leave a Reply